RTG pantomograficzne Katowice

Pantomogram — co pokazuje i kiedy jest wykonywany?

RTG pantomograficzne (pantomogram, OPG) to przeglądowe zdjęcie rentgenowskie pokazujące na jednym obrazie całe uzębienie, obie szczęki, stawy skroniowo-żuchwowe, zatoki szczękowe i struktury kostne twarzoczaszki. Jest podstawowym badaniem diagnostycznym w stomatologii — pozwala uzyskać ogólny obraz stanu jamy ustnej bez konieczności wykonywania wielu oddzielnych zdjęć punktowych.

Pantomogram jest badaniem pierwszego wyboru przy pierwszej wizycie nowego pacjenta jako punkt wyjścia do planowania kompleksowego leczenia, przy planowaniu leczenia ortodontycznego — ocena stadium wyrzynania zębów, obecność zębów zatrzymanych i zawiązków, przy ocenie zatrzymanych ósemek przed podjęciem decyzji o ekstrakcji, przy planowaniu leczenia implantologicznego jako badanie wstępne poprzedzające CBCT, przy kontroli po leczeniu endodontycznym i implantologicznym oraz przy diagnostyce zmian patologicznych kości szczęki i żuchwy. W Stomatologii Krzemień pantomogram wykonujemy w gabinecie — bez odsyłania do zewnętrznych pracowni radiologicznych.

Co widać na pantomogramie — i czego nie pokazuje?

Pantomogram daje obraz całego uzębienia w jednej ekspozycji: stan koron i korzeni wszystkich zębów, wypełnienia i uzupełnienia protetyczne, zmiany okołowierzchołkowe przy korzeniach, poziom kości przyzębnej, zatrzymane zęby i zawiązki zębów mądrości, ogólny stan zatok szczękowych i zarys stawów skroniowo-żuchwowych. Dla lekarza pierwszego kontaktu ze stanem jamy ustnej pacjenta pantomogram jest mapą — pokazuje gdzie skupić uwagę podczas badania klinicznego i co wymaga dalszej diagnostyki.

Ograniczenia pantomogramu wynikają z jego dwuwymiarowości: nakładanie się struktur anatomicznych obniża rozdzielczość w porównaniu ze zdjęciami punktowymi, próchnica między zębami jest słabiej widoczna niż na RVG przygryzowym, a szczegóły anatomii kanałów korzeniowych i relacji korzeni do nerwu żuchwowego wymagają tomografii CBCT. Pantomogram jest badaniem przeglądowym — nie zastępuje diagnostyki celowanej gdy jest ona wskazana klinicznie.

Jak przebiega badanie pantomograficzne — czas i przygotowanie?

Badanie RTG pantomograficznego jest krótkie i bezbolesne. Pacjent stoi przy aparacie, zaciska zęby na plastikowym gryzaku utrzymującym głowę w odpowiedniej pozycji, trzyma się uchwytów i pozostaje nieruchomy przez kilkanaście sekund podczas gdy ramię aparatu obraca się wokół głowy wykonując ekspozycję. Przed badaniem zdejmujemy metalowe elementy mogące generować artefakty: kolczyki, przekłucia języka, aparaty słuchowe i ruchome uzupełnienia protetyczne. Zakładamy fartuch ołowiany chroniący tarczycę i tułów. Cyfrowy system pantomograficzny daje obraz natychmiast po ekspozycji — lekarz ogląda i omawia wyniki podczas tej samej wizyty.